Saga o wiedźminie

W skrócie: Saga o wiedźminie Andrzeja Sapkowskiego to dwa tomy opowiadań i pięć powieści o Geralcie z Rivii, Yennefer i Ciri, a do tego dwie osobne powieści dopisane później: Sezon burz (2013) i Rozdroże kruków (2024). Sapkowski pracuje nad kolejną, ale według jego własnych słów nie ukaże się przed 2028 rokiem.

Czy warto?

Tak, jeśli lubisz fantasy z ironią, polityką i moralnie niejednoznacznymi bohaterami. Cykl przetłumaczono na wiele języków, a sukces gier CD Projekt RED i serialu Netflixa sprawił, że saga trafiła do czytelników na całym świecie. Opowiadania to dobry, lekki start: każde jest zamkniętą historią, często przewrotną wersją znanej baśni. Sama saga (od Krwi elfów) jest już jedną długą powieścią w pięciu tomach.

Dla kogo nie? Kolejne tomy sagi są coraz bardziej rozbudowane, z wieloma wątkami politycznymi i narracją przeskakującą w czasie i między postaciami. Część czytelników narzeka, że w środkowych tomach "dzieje się mało", a sam Geralt schodzi na drugi plan. Jeśli znasz tylko gry, przygotuj się na inny ton: więcej rozmów, mniej walki z potworami.

O czym to jest

Geralt z Rivii jest wiedźminem - zmutowanym łowcą potworów, który zabija za pieniądze. W opowiadaniach poznaje czarodziejkę Yennefer, barda Jaskra i zostaje związany przeznaczeniem z Ciri, księżniczką Cintry. W sadze na kontynent spada wojna z cesarstwem Nilfgaardu, a Ciri, w której płynie Starsza Krew elfów, staje się celem królów, magów i tajemniczych sił. Geralt próbuje ją chronić.

Ile to trwa

Uwaga: część opowiadań z Ostatniego życzenia ukazała się wcześniej w zbiorze "Wiedźmin" (1990), dlatego Ostatnie życzenie, choć wydane później, czyta się przed Mieczem przeznaczenia. Pierwsze opowiadanie, "Wiedźmin", ukazało się w miesięczniku "Fantastyka" w 1986 roku.

Gdzie czytać w Polsce

• Wydania papierowe i e-booki - wydawnictwo SuperNOWA, w każdej większej księgarni (dostępne są edycje zwykłe, ilustrowane i kolekcjonerskie);
• Audiobooki - m.in. w Audiotece;
• Biblioteki publiczne - saga jest w praktycznie każdej.

Od ilu lat

Książki nie mają oficjalnej kategorii wiekowej. Zawierają przemoc wojenną, sceny seksu, wulgaryzmy i wątki przemocy wobec dzieci, więc zwykle poleca się je od ok. 16 lat. Opowiadania są nieco łagodniejsze od sagi.

Kolejność czytania

Najpopularniejsza i polecana przez większość czytelników jest kolejność wydawnicza z jedną korektą (opowiadania na początku):

• Ostatnie życzenie;
• Miecz przeznaczenia;
• Krew elfów;
• Czas pogardy;
• Chrzest ognia;
• Wieża Jaskółki;
• Pani Jeziora;
• Sezon burz;
• Rozdroże kruków.

Kolejność chronologiczna (wg wydarzeń): Rozdroże kruków (młody Geralt), potem Ostatnie życzenie z Sezonem burz wstawionym między opowiadania, Miecz przeznaczenia i saga. Na pierwsze czytanie lepiej jest jednak zostawić dwie późniejsze powieści na koniec - zakładają, że znasz bohaterów.

Podpowiedzi bez psucia zabawy

• Nie pomijaj opowiadań. Saga zaczyna się od Krwi elfów, ale bez opowiadań nie zrozumiesz, skąd biorą się więzi Geralta, Yennefer i Ciri ani co znaczy "Prawo Niespodzianki".
• Zapamiętaj postaci z opowiadania "Kwestia ceny" - Pavettę, jej narzeczonego i królową Calanthe. Wracają w sadze w zaskakujący sposób.
• Notuj imiona i kraje. W sadze pojawia się kilkudziesięciu władców, czarodziejów i agentów wywiadu. Pomaga mapa kontynentu (jest w wielu wydaniach).
• Narracja przeskakuje w czasie. Od Wieży Jaskółki część rozdziałów to wspomnienia opowiadane po fakcie, a także relacje z punktu widzenia postaci żyjących wiele lat później. To celowy zabieg, nie błąd.
• Pani Jeziora jest najdłuższa i najbardziej wymagająca - ma wątki w innych światach i bardzo rozbudowaną bitwę. Daj jej czas.
• Gry CD Projekt RED dzieją się po sadze, więc nie zdradzają jej zakończenia wprost, ale serial Netflixa może zdradzić część wątków, zanim do nich dojdziesz.

Zakończenie wyjaśnione

Finał pościgu za Ciri

Ciri, uciekając przed Bonhartem, przechodzi przez Wieżę Jaskółki do świata elfów Aen Elle. Król Auberon i Avallac'h chcą, by urodziła dziecko ze Starszą Krwią, a Eredin knuje za ich plecami. Ciri ucieka i wraca na kontynent, ale trafia w ręce Vilgefortza w zamku Stygga. Geralt z drużyną szturmuje zamek. Cahir, Milva, Angoulême i Regis giną. Geralt zabija Vilgefortza, a Ciri w pojedynku zabija Bonharta.

Na miejsce przybywa cesarz Emhyr var Emreis. Okazuje się, że to Duny - mąż Pavetty, czyli ojciec Ciri - i że chciał poślubić własną córkę, by spełnić proroctwo o jej potomku. Po rozmowie z Ciri i Geraltem rezygnuje. Pozwala im odejść i zostaje przy "fałszywej" Ciri, którą przedstawia jako cesarzową. Wojna kończy się bitwą pod Brenną i pokojem cintryjskim.

Ostatnie rozdziały

Geralt, Yennefer i Ciri jadą razem przez kontynent. W Rivii wybucha pogrom nieludzi. Geralt staje w obronie krasnoludów i elfów i zostaje przebity widłami. Yennefer próbuje go uleczyć magią i zużywa całą siłę, padając obok niego. Ciri dociera za późno.

Ostatnia scena

Ciri przewozi Geralta i Yennefer łodzią na jeziorze, w mgle, w stronę Wyspy Jabłoni (Avalonu) - miejsca z legend arturiańskich. Ciri przechodzi do innego świata, w którym rycerz Galahad bierze ją za Panią Jeziora. Opowiada mu swoją historię - i to, jak sugeruje rama narracyjna, staje się źródłem legend przechowywanych przez czarodziejkę Nimue i Condwiramurs wiele lat później.

Sens: Sapkowski celowo nie mówi, czy Geralt i Yennefer umarli. Wyspa Jabłoni to w legendach o Arturze miejsce, gdzie król nie umiera, tylko odpoczywa. Zakończenie zamienia historię Geralta w mit: nieważne, co stało się "naprawdę", ważne, jak to zapamiętano.

Potwierdzone: gry CD Projekt RED przyjmują, że Geralt i Yennefer przeżyli - w Wiedźminie (2007) Geralt wraca bez pamięci. Sapkowski wielokrotnie mówił, że gry nie są kanonem jego książek.

Teoria: czytelnicy na forach i w recenzjach dzielą się na dwie grupy: dla jednych Wyspa Jabłoni to metafora śmierci, dla drugich dosłowne miejsce, gdzie Geralt i Yennefer żyją dalej. Książka nie rozstrzyga sporu.

Easter eggi i nawiązania

• Opowiadania to przewrotne wersje baśni: "Mniejsze zło" (Królewna Śnieżka), "Ziarno prawdy" (Piękna i Bestia), "Wiedźmin" (słowiańska strzyga i klątwa rzucona na królewnę).
• Legendy arturiańskie: Pani Jeziora, Wyspa Jabłoni, Galahad, Nimue.
• Regis to wampir, który nie pije krwi - Sapkowski odwraca klasyczny motyw z literatury grozy.
• Ithlinne, elfia wieszczka, której proroctwo napędza pościg za Ciri, jest cytowana w mottach rozdziałów.

Oś czasu

• Rozdroże kruków - młodość Geralta, tuż po opuszczeniu Kaer Morhen;
• Ostatnie życzenie i Sezon burz - Geralt w sile wieku, poznaje Yennefer;
• Miecz przeznaczenia - Geralt spotyka Ciri;
• rzeź Cintry i początek wojny;
• saga: od Krwi elfów do Pani Jeziora;
• gry CD Projekt RED - po sadze.

Co dalej

• Nowa książka Sapkowskiego: pisarz potwierdził, że pisze kolejną powieść o Geralcie. Na spotkaniu z fanami na Coperniconie 2026 w Toruniu (wrzesień 2026) mówił, że chce skończyć tekst pod koniec 2027 roku, zastrzegając, że to termin orientacyjny. Wydanie byłoby więc najpewniej w 2028. Tytułu, opisu i daty wydawca nie podał. Według Wiedźmin Wiki ma to być powieść poboczna, podobnie jak Sezon burz i Rozdroże kruków. Sapkowski zaprzeczył też, by planował książkę o Yennefer.
• Serial Netflixa: sezon 4 z Liamem Hemsworthem miał premierę w październiku 2025, a finałowy sezon 5 według doniesień z sierpnia 2026 przesunięto na 2027 rok.
• Gry: Wiedźmin 4 z Ciri planowany na 2028.