Wyspa tajemnic

W skrócie: Wyspa tajemnic (Shutter Island, 2010) to thriller Martina Scorsese z Leonardo DiCaprio w roli marszałka, który jedzie zbadać zniknięcie pacjentki szpitala dla przestępczo chorych. Film trwa 139 minut. Scena po napisach nie została potwierdzona w źródłach.

Czy warto?

Recenzje są ogólnie przychylne, choć nie bez zastrzeżeń. Na Rotten Tomatoes film ma 69% pozytywnych z 263 recenzji, ze średnią 6,7/10. Serwis podsumowuje go jako film, który może nie dorównuje najlepszym dziełom Scorsese, ale pokazuje reżysera w najmniej hamowanym wydaniu, z gatunkowymi dreszczami. Na Metacritic film ma 63/100 na podstawie 37 krytyków ("generally favorable"). Widzowie w badaniu CinemaScore dali średnio C+.

Recenzenci chwalą m.in.:

• atmosferę, złowieszcze zapowiedzi i pewną rękę reżysera (Roger Ebert),
• nawiązania do kina noir, horroru i Hitchcocka,
• oryginalną ścieżkę złożoną z muzyki klasycznej i współczesnej.

Zarzuty dotyczą głównie emocji i wagi filmu. Dana Stevens ze Slate nazwała go estetycznie i miejscami intelektualnie ekscytującą układanką, która nigdy nie angażuje emocjonalnie. Roger Moore z Orlando Sentinel uznał, że nie jest zły, ale nawet Hitchcock bywał słabszy. A. O. Scott z "New York Timesa" ocenił go krytycznie.

Dla kogo tak: dla fanów thrillerów psychologicznych, kina noir i zagadek z mocnym finałem. Dla kogo nie: jeśli szukasz emocjonalnego dramatu albo nie lubisz filmów, które nie mówią od razu, co jest prawdą.

O czym to jest

W 1954 roku marszałek Edward "Teddy" Daniels i jego nowy partner Chuck Aule jadą do szpitala Ashecliffe dla przestępczo chorych na Shutter Island w Zatoce Bostońskiej. Mają zbadać zniknięcie pacjentki, która utopiła troje swoich dzieci. Personel okazuje się nieskory do współpracy, a Teddy ma własne powody, by zająć się tą sprawą. Tyle wystarczy na start.

Ile to trwa

Gdzie obejrzeć w Polsce

Materiał źródłowy nie zawiera informacji o dostępności filmu w polskich serwisach VOD, kinach ani o polskiej wersji językowej. Do czasu sprawdzenia nie podaję nazw serwisów ani cen.

Od ilu lat

W USA film ma kategorię MPA R. Polska klasyfikacja nie jest potwierdzona w materiale, więc sprawdź ją na stronie wybranej platformy.

Czy trzeba znać poprzednie części

Nie. Wyspa tajemnic jest samodzielnym filmem opartym na powieści Dennisa Lehane'a z 2003 roku.

Czy jest scena po napisach

Nie potwierdziłem tego w źródłach. Materiał nie zawiera takiej informacji, więc nie podaję odpowiedzi TAK ani NIE.

Podpowiedzi bez psucia zabawy

• Zwracaj uwagę na to, kto z kim rozmawia. Nie wszystko jest tym, na co wygląda.
• Pilnuj wizji i wspomnień Teddy'ego. Wracają w kluczowych momentach i są częścią układanki.
• Słuchaj ostrzeżeń. Padają w filmie z różnych ust i nie wszystkie mają ten sam ciężar.
• Zapamiętaj detale z początku filmu. Mogą mieć znaczenie później.

Przed seansem nie musisz nic sobie przypominać. Film nie wymaga recapu.

Zakończenie wyjaśnione

Teddy Daniels nie jest marszałkiem. Naprawdę nazywa się Andrew Laeddis i jest pacjentem Ashecliffe, zamkniętym za zabójstwo żony Dolores Chanal. Dolores cierpiała na chorobę maniakalno-depresyjną i utopiła trójkę ich dzieci. Andrew nie zadbał o jej leczenie, gdy podpaliła ich mieszkanie. Zamiast tego przeniósł rodzinę do domu nad jeziorem, gdzie doszło do zbrodni. Poczucie winy doprowadziło go do urojeń i do stworzenia alter ego, Edwarda Danielsa.

"Śledztwo" w sprawie Rachel Solando, która nigdy nie istniała, było rozbudowaną grą fabularną wspieraną przez personel, by Andrew mógł przeżyć swoje urojenie i się z niego wydobyć. Doktor Cawley wyjawia mu prawdę, a Chuck okazuje się doktorem Lesterem Sheehanem. Andrew traci przytomność, a po przebudzeniu opowiada prawdę i lekarze uznają, że odzyskał jasność umysłu. Cawley zaznacza, że taki stan osiągnęli już dziewięć miesięcy wcześniej, ale pacjent szybko się cofnął. Ostrzega, że to ostatnia szansa, bo przy kolejnym regresie, z powodu agresji wobec strażników i innych pacjentów, czeka go lobotomia.

Później Andrew siedzi na terenie szpitala z Sheehanem. Znów nazywa go "Chuck" i mówi, że muszą opuścić wyspę. Sheehan daje znak Cawleyowi, który zarządza zabieg. Andrew pyta, czy gorzej "żyć jako potwór, czy umrzeć jako dobry człowiek". Sheehan nazywa go "Teddy", ale Andrew nie reaguje i spokojnie odchodzi z sanitariuszami na operację.

Teoria: Profesor James Gilligan z NYU, psychiatryczny doradca Scorsese, odczytuje ostatnie słowa Laeddisa jako: "Czuję się zbyt winny, by dalej żyć", czyli zastępcze samobójstwo przez oddanie się w ręce lekarzy. Dennis Lehane uważa natomiast, że to tylko chwila przebłysku świadomości wśród innych urojeń. Obie interpretacje pochodzą z sekcji "Genre" na Wikipedii. Linijka o potworze i dobrym człowieku nie występuje w książce.

Teorie o finale

W materiale źródłowym opisano dwie rozbieżne interpretacje ostatniej kwestii (Gilligan i Lehane, patrz wyżej). Innych teorii nie potwierdziłem w źródłach, więc ich nie przytaczam.

Easter eggi i nawiązania

• Scorsese wskazał, że głównym odniesieniem dla postaci Teddy'ego była rola Dany Andrewsa w "Laurze", a film inspirowały też niskobudżetowe horrory Vala Lewtona z lat 40.
• Główny wątek przypomina "The Ninth Configuration" Williama Petera Blatty'ego oraz "Gabinet doktora Caligari".
• Film jest opisywany jako hołd dla Alfreda Hitchcocka.
• Ścieżka dźwiękowa nie ma oryginalnej muzyki. Robbie Robertson zestawił istniejące nagrania, m.in. Mahlera, Pendereckiego, Ligetiego, Cage'a, Ingrama Marshalla i Maksa Richtera.

Oś czasu

Co dalej

W sierpniu 2014 roku doniesiono, że Paramount Television i HBO rozwijają prequel serialowy zatytułowany Ashecliffe. Materiał nie zawiera informacji o dalszych losach projektu, więc nie potwierdzam jego realizacji.

Scena po napisach - co w niej jest

Materiał nie potwierdza sceny po napisach, więc nie opisuję jej treści.